Cuma, Ocak 28Önemli Haberler
Shadow

300 bin TL’nin altında tek bir araba modeli kaldı!

Dünya’dan Aysel Yücel’in haberine nazaran, yarattığı istihdam ve vergi geliriyle Türkiye iktisadının lokomotif dallarından olan otomotivde, kur artışı kaynaklı kriz büyüyor. Döviz kuruna endeksli araba fiyatlarına her hafta yeni bir artırım gelmeye başladı. Araba fiyatlarında son bir aydaki artış, geçen hafta yapılan artırımlarla birlikte yüzde 50’yi geçti. Vergi dilimi değişen kimi modellerde ise tıpkı devirdeki fiyat artışı yüzde 100’ü aştı. Fiyat artışlarının talepte değerli oranda azalmaya neden olacağı, bir müddettir devam eden çip krizinin de tesiriyle pazarda daralmanın hızlanacağı öngörülüyor. Fakat asıl büyük kaybın gelecek yıl yaşanmasından kaygı duyuluyor. Bölüm yetkilileri, en acil gereksinimlerinin öngörülebilirlik ve matrah düzenlemesi olduğunu belirtirken, gerekli tedbirler alınmadığı takdirde otomotivdeki kaybın, satış sonrası ve sigorta üzere paydaş dallarda de istihdam ve ekonomik kayba neden olacağı ikazını yapıyor.

%50 ÖTV diliminde tek bir model kaldı

Ağustos 2021’de ÖTV matrahlarında düzenleme yapılmış, bu sayede yüzde 80’den yüzde 50 ÖTV baremine giren 50’den fazla araba modelinin fiyatı yüzde 16’ya yakın düşmüştü. Fakat çip krizi nedeniyle tüketici yaklaşık 60 bin TL olan bu vergi avantajından yararlanamadan, kurdaki süratli yükselişe paralel yüzde 50 ÖTV bareminde kalan model sayısı süratle düşmeye başladı. 300 bin TL’nin altındaki arabaları kapsayan bu ÖTV diliminde aralık başında 20’nin altına düşen model sayısı, geçen hafta prestijiyle 1’e indi. ÖTV matrah düzenlemesinin tüketici açısından neredeyse hiçbir avantajı kalmadı. Zira ağustos ayında Euro kuru 10 TL civarındayken geçen hafta 19 TL’ye dayandı. Hyundai, Toyota, Renault, Dacia, Kia üzere markaların kısa müddet öncesine kadar yüzde 50 ÖTV dilimine giren Clio, Duster, i10, i20, Picanto, Coralla üzere ucuz modellerine gelen kur artırımlarıyla bu araçlar da tekrar yüzde 80 vergi dilimine çıktı. Böylelikle 300 bin TL’nin altındaki tek araba modeli Fiat Egea Sedan’ın manuel vitesli baz versiyonları kaldı. Kısa müddette bu modelin de vergi avantajını kaybederek, 300 bin TL’yi açabileceği öngörülüyor.

Son periyotta yapılan fiyat değişimlerine birkaç örnek vermek gerekirse; kasım başında 202 bin TL olan manuel vitesli baz versiyon Cilo’nun (1.0 TCe ECO) liste fiyatı, 19 aralık prestijiyle 404 bin TL’ye ulaştı. Vergi dilimi değiştiği için yalnızca 1 günde aracın fiyatı 100 binden fazla arttı. 3 Kasım’da 194 bin TL olan Renault Taliant’ın dünkü liste fiyatı 399 bin TL’ydi. Kia Rio’nun manuel vitesli baz versiyonun 3 Kasım’da 191.900 TL olan fiyatı, 19 Aralık’ta 331 bin TL’ye yükseldi. Hyundai’nin İzmit’te ürettiği i10’nun fiyatı da tıpkı periyotta yüzde 70’ten fazla artarak 300 bin TL’yi geçti. Fakat web sitesinde liste fiyatları güncellendiği için net artırım oranın bugün (pazartesi) aşikâr olması bekleniyor. Başka yandan, daha üst segmentte yani yüzde 80’lik diliminde olan, birkaç yıl öncesine kadar Türkiye’nin en çok satan modellerinden olan C-SUV segmentindeki Peugeot 3008’in de fiyatı bu devirde yüzde 55 artarak 753 bin TL’ye çıktı.

Matrahta güncelleme aciliyet kazandı

Kesim temsilcileri, matrah düzenlemesinin yapıldığı 12 Ağustos’tan bu yana döviz kurdaki yüzde 80’ini artışa dikkat çekerek, matrahta yeni bir güncelleme yapılmasının aciliyetine vurgu yapıyor. Büyük Auto Skoda Türkiye Genel Müdürü Zafer Başar, “Matrah düzeltmesi dal için öncelikli olarak gerekli olduğunu düşündüğümüz hususlardan biri. Kelam konusu düzenlemelerin hayata geçirilmesi aşikâr bir fiyat güzelleşmesine imkan verecek olsa da bununla birlikte geçtiğimiz yıla nazaran yüksek bir fiyat artışı gerçeği ile karşılaşacağımız sonucu ortaya çıkıyor” dedi. Başar, fiyat artışlarının 2022’nin birinci yarısında da satış temposuna olumsuz yansıyacağı görüşünde. Başar, “Çip krizinin hala tesirlerini 2022 yılının birinci yarısında da tesirli olacağı da göz önüne alındığında yılın birinci yarısının 2021’e nazaran daha düşük bir tempoda ilerleyeceğini ikinci yarısında bilhassa son çeyrekte tedarik ve fiyat şartlarının daha olgunlaşmasıyla birlikte toparlanma eğilim göstereceğiniz öngörüyoruz. Bu durumda 500 bin adetlik bir toplam binek pazar sonucu ile karşı karşıya kalabiliriz” diye konuştu.

Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) Genel Koordinatörü Hayri Erce de tüketicinin matrah avantajının kalmadığını lisana getirerek, “Her vergi diliminde insanlara alternatif ortasında seçme talihi verilmeli. Belli bir ÖTV dilimine yalnızca birkaç model olması tüketici açısından gerçek değil. Beşerler rekabet içerisinde gönlüne nazaran bir araç alabilmeli” dedi.

Tüm ekosistemde istihdam kaybı olabilir

Öte yandan Hayri Erce, matrahtan daha değerli bir bahsin öngörülebilirlik olduğunun altını çizerek, şunları kaydetti: “Mesele ÖTV matrahlarını da geçti. Beşerler önünü göremiyor. Öngörülebilirlik büsbütün kayboldu. Kurların artması ile arabaya erişim çok sıkıntı bir hal aldı. Öncelikle iktisatta öngörülebilirliğin sağlanması gerekiyor. Pazarda çok önemli bir daralma yaşayabiliriz. 2018’de bunu gördük. Tekrar bu türlü bir kriz yaşamıştık ve 1 milyon satış adetlerinden 2019’da 479 binli adetlere kadar geriledik. Şayet bu öngörülebilirlik yakalanmazsa ve gerekli tedbirler alınmazsa pazarda önemli bir daralma kaçınılmaz olacak. Bundan toplumun bütün kesitleri ziyan görecek. ÖTV gelirlerine kamu maliyesinin muhtaçlığı ortada. Önümüzdeki yıl daha da fazla olacak. Bu nedenle hem tüketici açısından hem kesimdeki paydaşlar açısından meşakkat olacak. Zira pazardaki daralma yalnızca araç satıcılarını etkilemiyor. Satış sonrası bölümünü, kredi veren kurumları, sigorta firmalarını etkiliyor. Münasebetiyle bütün ekosistem bundan ziyan görüyor. İstihdam ve iş kayıpları başlar.”

Dal temsilcileri, gerekli tedbirler alındığı takdirde ise biriken talebe bağlı olarak, pazarda işlerin tekrar yoluna girebileceğinin sinyallerini veriyor. Lakin bu bahiste umutlar giderek azalıyor.

Aralıkta kayıp yüzde 30’u aşacak

Yıla süratli başlayan ve 1 milyon adetlik satış sinyalleri veren araba ve hafif ticari araç pazarı, çip darboğazı nedeniyle ikinci çeyrekten itibaren düşüşe geçmişti. Bu yılın birinci 11 ayında araba ve hafif ticari araç pazarı geçen yılın tıpkı devrine oranla yüzde bir artışla yaklaşık 675 bin adet olarak gerçekleşti. Kesim temsilcileri birkaç hafta öncesine kadar aralık ayında yapılacak satışlarla 2021 sonunda pandeminin damga vurduğu 2020’nin üzerine çıkmayı hedefliyordu. Lakin geçen hafta prestijiyle bu mevzuda umut neredeyse hiç kalmadı. Zira çip krizinin yanı sıra talepte düşüş olması bekleniyor. Renault Mais Genel Müdürü Berk Çağdaş, aralık ayında araba ve hafif ticari araç satışlarının toplam pazarda 60-70 bin adet ortasında olmasını beklediklerini söyledi. Genel olarak kesimde beklenti de bu istikamette. Aralık 2020’de pazarda 104 bin adetlik satış olmuştu. 2020 yılında 772 bin adetlik araba ve hafif ticari araç satışı gerçekleşmişti. Hasebiyle geçen yılı geçmek için 100 bin adete yakın satış yapılması gerekiyor, lakin o da bu şartlarda imkansız görünüyor.

Markalar 2022 siparişlerini azaltabilir

Artan fiyatlar paralelinde bir yandan tüketici daha düşük segmentlere yönelirken, başka yandan markalar da önünü göremediği için 2022 planlarını yapmakta zorlanıyor. Birçok marka temsilcisi, şu anda en büyük sıkıntılarının öngörü yapamamak olduğunun altını çiziyor. Şimdiden kimi markaların 2022 siparişlerini azaltma yoluna gideceği belirtiliyor. Türkiye’nin önde gelen otomotiv bayilerinden Gülan Otomotiv İdare Konseyi Lideri Alp Gülan da mevzuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: “Hepimizde ocak ve şubat aylarında fiyat artışlarına bağlı olarak talepte düşüş olacağı beklentisi var. Bu yalnızca otomotivde değil, tüm dallarda bu türlü. Fiyatların nerede duracağını anlamaya çalışıyoruz. Her bölüm piyasanın satabil hale gelmesini bekliyor. O yüzden önümüzdeki yılın siparişlerinde çeşitli azalmalar olabilir. Özellik de fiyatı çok artan modellerde bunu öngörüyoruz.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.