Pazartesi, Ocak 17Önemli Haberler
Shadow

Kur garantisi: Büyük sakıncaları nedeniyle 2018’de rafa kaldırıldı; Elvan itiraz etti

İktidar şapkadan tavşan çıkarayım derken Türkiye iktisadına çok ağır yan tesirleri olan zehirli bir ilacı içirdi. Dün açıklanan TL mevduata kur garantisi sisteminin tek cümlelik özeti bu türlü.

TL’ye kur garantisi sistemi 2018 yılındaki Rahip Brunson krizi sonrasında iktisat idaresi tarafından çalışılmış lakin sakıncaları nedeniyle yürek edilememişti.

O periyotta dolardaki tırmanışı denetim altına almak için çeşitli siyaset seçenekleri gözden geçirildi ve bunlar ortasından uygulanabilir olanları içeren bir önlem seti çalışıldı.

Kaynaklarımdan öğrendiğime nazaran dün açıklanan TL’ye kur garantisi sistemi de masaya getirilen alternatifler ortasındaydı. Fakat bu sistemin “önemli riskler içerdiği” kanaatine varılmıştı.

Zira uygulama, tıpkı bugünkü üzere TL mevduat sahiplerine kurdaki gelişmelere nazaran sağlanacak ek getirinin Hazine kaynaklarından aktarılması aslına dayanıyordu.

2018 yılında yapılan değerlendirmede, TL mevduatın tamamına bu türlü bir hak tanınmasının, muhtemel kur senaryolarında kamu maliyesi açısından çok yıkıcı tesirler çıkarabileceği sonucuna ulaşılmıştı.

Bunun üzerine uygulama daraltılarak belirli miktarda/yüksek montanlı mevduat için yahut aşikâr vadeler için (6 ay ve üzeri gibi) uygulanması seçeneği çalışıldı.
Beş risk tespit edildi:

Al-satlarla elde edilecek kâr, periyot sonunda gerçekleşecek kur farkı ek getirisinden birden fazla vakit yüksek olabilir.

Bir defa bu uygulama hayata geçirilirse sona erdirilmesi kolay olmaz.

TL mevduat sahiplerinin tamamı bu hakkı talep eder.

Mevduat sahipleri uzun vade için bu riski almak istemezler.

Kur dalgalanmalarından faydalanmak için yalnızca kısa vadede tutabilirler.

Bu riskler nedeniyle 2018 yılında çalışılan bu siyaset rafa kaldırıldı, bunun yerine Merkez Bankası “kitapta” yazanı yapıp Rahip Brunson Krizinden bir ay sonra 625 baz puanlık kallavi bir faiz artırımına gitti. Dolar yatıştı, TL mevduata kur garantisi üzere harikulâde tedbirlere gerek kalmadı.

2018 yılında sakıncalı görülerek rafa kaldırılan seçenek bu yıl raftan indirilerek eski Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’a da sunuldu.

Öğrendiğime nazaran kimi Cumhurbaşkanlığı danışmanlarının ısrarla desteklediği bu teklife Lütfi Elvan, üstte anlattığım sakıncaları sebebiyle karşı çıktı. Bu sistemin denetimden çıkması halinde ve/veya muhtemel bir büyük kur şokunda kamu maliyesinin ağır darbe yiyeceğini, bunun sonucunda ülke risk priminin düzgünce artarak kur şokunu daha da derinleştireceğini anlattı.

Elvan ayrıyeten bu uygulamanın toplumun kimi bölümlerinden başkasına (yani birikim sahiplerine yahut üst gelir grubuna) servet transferi manasına geleceğini de tabir etti.

Mali alan kullanılarak örtülü faiz artışı yapmak ve tüm sistemi dolarize etmek manasına gelen olan bu önlemin işe yaramaması halinde sıranın “süper faizli bono ihracı” seçeneğine geleceği de belirtiliyor.

Pekala 2018’de içerdiği büyük sakıncalar nedeniyle rafa kaldırılan, eski Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’ın raftan indirilmesine itiraz ettiği konuşulan TL mevduata kur garantisi sisteminin apar topar uygulamaya sokulması ne manaya geliyor?

İki mümkünlük var:

Kurda 18 TL düzeyinin aşılmasının getireceği sonuçlar karşısından pes edildi ve aylardır gündeme olduğu halde yürek edilemeyen uygulama devreye alındı.
Ufukta bir erken seçim var, o nedenle her türlü risk göze alınıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir