Pazartesi, Ocak 24Önemli Haberler
Shadow

Maraş Katliamı’nın 43’üncü yılı: Neler yaşandı?

12 Eylül darbesine yol açan olaylardan biri olarak görülen Maraş katliamında ekseriyetle Alevi kökenliler maksat alındı. Bundan tam 43 yıl evvel 19 Aralık 1978’de başlayan ve 7 gün süren Maraş olaylarında yıllarca süren yargılamalarda 29 idam ve 7 müebbet kararı verildi.

100’den fazla kişi hayatını kaybetti

1978’de Maraş’ta yaşanan olaylarda resmi sayılara nazaran 100’den fazla kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı, 210 konut, 70 işyeri tahrip edildi. Resmi olmayan beyanlara nazaran ise hayatını kaybedenlerin sayısı 500’ün üzerindeydi. Katliamla ilgili 804 kişi hakkında dava açıldı; sanıklardan 29’u idam, 7’si müebbet mahpusla, 321 kişi de 1-24 yıl ortasında mahpusla cezalandırıldı.

Olaylar nedeniyle Diyarbakır, İzmir, Suriye-İran-Irak üzere hudut uzunluklarını çevreleyen vilayetler de dahil olmak üzere birçok vilayette sıkıyönetim ilanı gündeme geldi ve 26 Aralık 1978 saat 7:00’den itibaren İstanbul, Ankara, Kahramanmaraş, Adana, Elazığ, Bingöl, Erzurum, Erzincan, Gaziantep, Kars, Malatya, Sivas ve Şanlıurfa olmak üzere, toplam 13 vilayette sıkıyönetim ilan edildi. Daha sonra bu vilayetlerin sayısı arttırıldı.

Ataklar sonucunda resmi bilgilere nazaran 100’den fazla kişi öldürüldü, 176 kişi yaralandı, Alevilere ilişkin 200’ün üzerinde mesken yakıldı. 100’e yakın işyeri tahrip edildi. Resmi olmayan beyanlara nazaran ise meyyit sayısı 500’e yakındır.

200’ün üzerinde konut yakıldı

Olaylarda Alevilere ilişkin 200’ün üzerinde mesken yakıldı, Yüze yakın işyeri tahrip edildi. Yirmi üç yıl süren davalar sonunda 22 kişi idam, 7 kişi müebbet mahpus, 321 kişi de 1–24 yıl ortasında ceza aldı. Katliamda kıymetli rol oynayan 68 bireye ise ulaşılamadı.

Siyasi nedenlerle körüklenen Alevi-Sünni tartışmasının Kahramanmaraş’ta gerginliği tırmandırdığı bir devirde, 19 Aralık’ta kentteki Çiçek Sineması’na, o periyodun seçkin milliyetçi sinemalarından biri olan, Cüneyt Arkın’ın başrol oynadığı Güneş Ne Vakit Doğacak’ın gösteriminde, saat 21:00’de patlayıcı unsur atılması olayların fitilini ateşledi.

Bu bombanın Ülkücü Gençlik Derneği Kahramanmaraş şube lideri Mehmet Leblebici ve ikinci lider Mustafa Kanlıdere’nin talimatları ile ülkücü bir genç olan Ökkeş Kenger tarafından atıldığı argüman edildi.

Bunun üzerine kalabalık sağcı bir küme ile Türkoğlu ilçesinden gelen bir küme ülkücü Cumhuriyet Halk Partisi vilayet merkezine, PTT ve Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (TÖB-DER) binalarına saldırdı.

Olayların büyümesi üzerine o zamanki Kahramanmaraş valisi Tahsin Soylu kente askeri güç gönderilmesini istemiş, lakin talebi uygun görülmedi.

Polis vazife dışı bırakıldı

24 Aralık’ta taarruzların güvenlik görevlilerine yönelmesi üzerine, halkla çatışmayı önlemek gerekçesiyle kentteki bütün polisler misyon dışı bırakıldı. Sünni kesim bundan istifade ederek Aleviler üzerindeki baskılarını arttırdı. Kentte durum denetimden çıkarken, vilayet genelinde kaos ortamı oluştu.

Bir hafta süren karşılıklı akınları önlemek maksadı ile kente, Kayseri ve Gaziantep’ten askeri birlikler gönderildi.

Yargılama süreci nasıl oldu?

Çoğunlukla sağ ve çok sağ görüşlü olarak nitelenen toplam 804 kişi hakkında dava açıldı. Sıkıyönetim mahkemelerinde açılan davalar 1991 yılına kadar sürdü. Sanıklardan 29’u idam, 7’si müebbet, 321’i de 1-24 yıl ortasında mahpus cezalarına çarptırıldı.

İdam ve müebbet dışında mahpusa mahkum edilenlere 1/6 oranında indirim uygulanarak cezalar azaltıldı. Sıkı idare mahkemesinin idam kararları da Yargıtay tarafından bozuldu.

Üç avukat öldürüldü

Katliamın müdahil avukatları Ceyhun Can 10 Eylül 1979’da, Halil Sıtkı Güllüoğlu 3 Şubat 1980’de ve Ahmet Albay 3 Mayıs 1980’de öldürüldü.

Mahpusa mahkum edilenlerin cezaları ise 1991 yılında çıkarılan Terörle Gayret Kanunu ile ertelendi. Mahkumların cezalarının ertelenmesinin akabinde hür bırakıldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir