Perşembe, Mayıs 19Önemli Haberler
Shadow

Rusya’nın yerinde olsalar ne yaparlardı?

Rusya-Ukrayna krizi değil, Rusya NATO krizi

Uzun bir müddettir, hem başlaması halinde yayılacağı ileri sürülen bir savaş hem de Rusya’nın Ukrayna’yı işgal edeceği beklentisi var. Bu beklenti çabucak hemen tüm haber kaynakları batılı olan memleket medyasında da oldukça lisana getiriliyor. Bir savaşın ya da işgalin olacağı beklentisine Recep Tayyip Erdoğan da inanmış/inandırılmış olacak ki, “durumdan görev çıkarıp” iki ülke ortasında arabuluculuk yapma niyetini dillendirdi, bilindiği üzere.

Rusya’nın da öteki ülkeler üzere kendi çıkarını düşündüğü, hem bulunduğu bölgede hem de dünyanın “sorunlu” alanlarında ABD başta olmak üzere “etkili güçlerle” karşı karşıya geldiğini söylemeye gerek yok. Son gelişmelerde, “saldırgan”, “işgalci” üzere gösterilmeye çalışılan Rusya’nın şu Ukrayna sıkıntısında, – varsa – gizil niyetlerinin ne olduğu ayrıyeten tartışılır lakin tek sorumlu üzere gösterilmesi gerçekçi değil.

Her şeyden evvel sorunu lisana getirirken “Ukrayna Krizi” tanımlamasını, yaşananları anlamada/anlatmada son derece kısıtlayıcı olduğu için kullanmama taraftarıyım. Mevcut sorun, Ukrayna’yı da kapsar biçimde kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) yol açtığı bir Rusya-NATO krizidir. Zira 1990’ların başında doğuya, yani Rusya sonlarına hakikat yayılmayacağı kelamını veren lakin kelamını tutmadığı Ukrayna’ya asker yığmasıyla ortaya çıkan bir NATO gerçeği var ortada. Rusya’nın bu yayılma durdurulmadığı sürece başvuracağı usuller ortasında Ukrayna’nın işgali de yer alır mı başka sorundur lakin her türlü tedbiri alma hakkının olduğu tartışılmaz.

RUSYA İŞGAL EDEBİLİR Mİ?

Evvelki yıllarda NATO tarafından atılan her Rusya tersi adıma verdiği karşılıklar anımsandığında bunun mümkün olabileceği düşünülebilir. Bu karşılıklar “Rusya işgal edebilir” diyenlere haklılık verecek cinsten. Bunlardan birincisi, NATO’nun Gürcistan ile Ukrayna’yı üyeliğe kabul niyetini açıkladığı 2008 yılında yaşanan Gürcistan-Rusya çatışması, ikincisi de 2014’de Ukrayna AB’nin ekonomik ortağı olduğu yıl Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi. Bunlar ABD/NATO teşebbüslerine karşı verilen güçlü yanıtlardı. Yani Rusya’nın Ukrayna’yı işgal edip etmeyeceği NATO’nun bundan sonra atacağı adımlara bağlı.

Bu ortada 2013 yılının sonlarında, Ukrayna’nın o devirdeki önderi Viktor Yanukoviç’in, Avrupa Birliği ile ticaret iştiraki kurmayı reddetmesi üzerine Kiev’de ABD/Batı dayanaklı olarak başlatılan sokak protestolarını, Maidan ayaklanmasını (protestocuların toplanma alanı) unutmayalım. Yani, o anda yaşanan her neyse hepsinin ABD/NATO için birer müdahale münasebeti yapıldığını anımsatarak, bunun Rusya’nın neden ABD/NATO tehdidini daima dillendirdiğini anlamamıza fayda bir tarafı olduğunu vurgulayalım.

RUSYA’YA SÖZVERİLDİ Mİ?

Rusya, doğuya gerçek yayılmayacağı konusunda NATO’nun kendisine verdiği bir kelam olduğunu ileri sürerek, Ukrayna’ya NATO ilgisinin bu kelama zıt düştüğünü vurguluyor uzun müddettir. Bu türlü bir kelam verildi mi hakikaten de?

ABD Dışişleri Bakanı James Baker’in 1990’da periyodun Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) başkanı Mihail Gorbaçov’a NATO’nun bir santim bile yayılmayacağı kelamı verdiği biliniyor. Lakin kimi analistler verilen bu kelamın iki Almanya’nın birleşmesi kelam konusu olduğu sırada, NATO’nun doğuya yayılma üzere uzun vadeli bir planı olmadığına ait lisana getirildiğini söyleyerek, “döneme özgü” bir tavır olduğunu belirtiyor. Ayrıyeten kelamın verildiği periyotta hem SSCB hem de Varşova Paktı varlığını sürdürüyordu deniyor. 2014’de kendisiyle yapılan bir röportajda Gorbaçov’da o devir NATO genişlemesiyle ilgili bir hususun konuşulmadığını belirtmişti. Fakat yeniden de ortada, münasebeti farklı da olsa verilmiş bir kelam olduğu kabul ediliyor.

Rusya ile ABD ortasında güvensizlik Bill Clinton İle Boris Yeltsin ortasında, 1993-94 tartışmalarında başladı aslında. Artık SSCB de Varşova Paktı da yoktur. ABD, “Sovyet sonrası” bölgede demokrasinin geliştirilmesi (!) eforlarına girişmişti. Clinton bu geçiş devrinde son derece kurnaz davranarak, NATO bünyesinde, eski Sovyet ülkelerinin de içinde yer aldığı, Barış İçin Paydaşlık (BİO) isimli bir teşebbüs gerçekleştirdi. O sıralar bir askeri darbe savuşturmuş olan Rusya önderi Boris Yeltsin’e kabul ettirilen bir teşebbüstü bu. Clinton bu teşebbüsün başlatılmasından kısa bir müddet sonra bir Prag ziyaretinde NATO’nun yeni üyeler alıp almayacağı üzere bir meselesinin olmadığını, üye kabulünün yalnızca ne zaman/nasıl olacağının konuşulacağını söyleyerek NATO yayılmacılığının süreceğini açıklamıştı. Duruma itiraz eden Yeltsin’i yatıştırmak için de, genişlemeyi ertelemekle kalmadı, 1996’da Rusya’yı Yediler Grubu’na katılmaya çağırdı.

Bakın, bu, Vladimir Putin’in “Rusya’nın aşağılandığı yıllar” dediği devirdir. Rusya’da “ulusal gururu” yine tesis etmede işine yaramıştır da bu durum. NATO’ya güvensizliğini onun sorun çözemeyecek oluşuna vurgu yaparak lisana getirdi Putin. Örneğin Afganistan başta olmak üzere güvenlik hususlarında yetersiz olduğuna vurgu yaptı İttifak’ın. En açık itirazı da 2007’de bir Almanya ziyaretinde lisana getirdi: “NATO’nun genişlemesinin, ittifakın modernizasyonuyla ilgisi yoktur. Yapılan provokasyondur”.

KELAMINDA DURMAYAN, GENİŞLEYEN NATO

Rusya’ya yayılmayacağı konusunda hiçbir kelam vermediğini ileri süren NATO 90’ların sonunda Çek Cumhuriyeti, Polonya, Macaristan, 2000’lerin başında da Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya üzere eski SSCB müttefiki ülkeleri bünyesine aldı. Bunu göz arkası etmek krizin en kıymetli aktörünü/faktörünü atlamak olur. Şimdilerde Gürcistan ile Ukrayna’nın da ittifakta yer almasına çabalıyor NATO. Her ülkenin dilediği ittifak ya da kurum içinde yer alma hakkı var, lakin bu, bittiği söylenen Soğuk Savaş sonrası periyotta rekabeti askeri düzlemde sürdürmenin bir kesimi olmaya dönüştüğünde işler önemli olarak karışıyor. Zira bir Soğuk Savaş örgütü olan NATO, bilhassa ABD tesirli saldırgan çizgisiyle sorun olmaya, yayılmaya devam ediyor. AB’nin de aday üyesi olan Arnavutluk ile Hırvatistan’a da 2009’da katılmaları davetinde bulunan NATO, 2017’de Karadağ’ı, 2020’de de Kuzey Makedonya’yı bünyesine alarak genişlemesini sürdürdü. Soğuk Savaş’ın sona ermesinden sonra hala yayılma gayretinde olmak güzel niyetli bir davranış olarak bedellendirilemez.

RUSYA’NIN UĞRAŞLARI

Doğal hudutlarına kadar gelmeye niyetli bir düşman güç olarak NATO karşısında elbette bir tavır belirlemesi gerekiyordu Rusya’nın. Bunu olabildiğince ısrarlı bir biçimde hem ABD hem de NATO’ya taslak olarak sunduğu bir mutabakatla çözmek istedi. Yani açıkça bu iki güçten yasal olarak bağlayıcılığı olan güvenlik garantileri istedi Rusya. Her iki güçten siyasi/askeri faaliyetlerine son vermeseler bile faaliyetlerine sıkı kısıtlamalar istediği bir teklifti bu mutabakat taslağı. Sekiz unsurluk bu taslağın 4, 5, 6 ile 7’nci unsurları dikkat caziptir. 4’ncü unsurda NATO’nun doğuya gerçek genişlemesine son verilmesi, Ukrayna’ya ittifaka katılma davetinin yapılmaması, eski Sovyet ülkelerinde ABD üssü kurulmaması, nihayet ismi geçen ülkelerle askeri işbirliği yapılmaması istekleri dikkat çekiyor.

Rusya’nın da buna karşılık atacağı adımlar 5. hususta belirtiliyor. Muahedenin sağlanması durumunda tarafların (Rusya-ABD- NATO) öteki taraflarca güvenliğe tehdit sayılacak ulusal hudutlar içindeki alanlarda askeri varlık bulundurulmamasını da içeriyor bu unsur. Yani Rusya kendisi de bu taahhüde sadık kalacağını açıkça belirtiyor. 6. hususta de tekrar tarafların orta/kısa menzilli, karadan fırlatılan füzeler konuşlandırmamaları, 7. hususta de tarafların kendi bölgeleri dışında nükleer silah konuşlandırmamaları, ayrıyeten üçüncü (taraf) ülkelerde nükleer silah altyapısının kaldırılması üzere teklifleri var Rusya’nın. Bunları yerine getireceğini kendisi söylüyor, kendisine de vazife yükleyen bir mutabakat sunuyor ABD/NATO’ya.

Artık, İran dahil kimi ülkelerin nükleer silah sahibi olmamasını isteyen, her keresinde bunu Avrupa’nın/dünyanın güvenliğini tehdit edici kabul eden ABD/NATO’nun buna itiraz etmesi ya da bu taraftaki talebi dikkate almaması kimin hatası olabilir? Dikkat edilirse hem bölgede hem de dünyada önemli bir yumuşama sağlayacak olan bu muahede önerisi ABD/NATO ile tesirli Batı ülkelerince çok bulunarak kabul edilmedi. Halbuki Rusya kendisi için de son derece bağlayıcı olan bir mutabakat taslağı sunmuştu.

UKRAYNA’YA DAYANAĞIN NEDENİ

ABD/NATO/BATI, Rusya’nın Kırım’ı ilhakını Ukrayna’yı da yutacağının işareti saymadan evvel Ukrayna’nın AB’nin ticari ortağı ilan edilmesinin buna yol açtığını, bunun Rusya’nın hareket alanını kısıtladığını bilmek zorundaydı.

Dahası ABD/NATO/BATI son derece ikiyüzlü bir tavır sergilemeye devam ettiler. Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü tanıdıklarını, Kırım’ın ilhakını reddettiklerini belirten bu güçler, Rusya ile Ukrayna’ya, Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesindeki krizin tahlili için Minsk Anlaşmaları’nı devreye sokma daveti yaptı. 2014 ile 2015’te imzalanan, Fransa ile Almanya’nın aracılığında yapılan bu mutabakatlar bölgede ateşkesi, ağır silahların çekilmesini, Ukrayna’nın Rusya hududunu denetim imkanına kavuşturulması, nihayet problemli bölge için özel bir siyasi statü talep ediyordu.

Yeterli de, bunlar talep edilirken Ukrayna’nın, hem de üyesi değilken NATO’nun, Sea Breeze ile Rapid Trident tatbikatları da dahil olmak üzere yıllık askeri tatbikatlarına katılması ne demek? ABD ordusunun, Ukrayna kuvvetlerine keskin nişancı tüfekleri, el bombası fırlatıcıları, gece görüş teçhizatı, radarlar, Javelin tanksavar füzeleri, devriye gemileri de dahil olmak üzere eğitim, teçhizat sağlaması ne demek? Batı hududu boyunca ırmaklar, dağlar üzere doğal sonları olmayan Rusya’nın yerinde olsa Türkiye ne yapardı?

Putin, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da barışı korumak (aslında Sovyetler Birliği’ni denetim altına almak) için kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü olan NATO’nun Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra neden genişlemeye devam ettiğini sordu tekraren. Yanlış bir soru mu bu?

Bu soruya karşın Rusya, eski Sovyet ülkelerinin NATO’ya katılabileceğini duyurmuştu. Duyurmamakla kalmamış 1997’de NATO ile eski Sovyet devletlerinin Batı ittifakına katılabileceğini açıkça belirten bir mutabakat imzalamıştı. Neden? Zira NATO’nun kuruluş münasebeti olan SSCB artık yoktu, artık NATO işbirliği örgütüydü yalnızca Rusya için. Fakat NATO’nun Sovyet sonrası Rusya’ya da karşı olmaya devam ettiğini geç de olsa anladı Rusya. 2006’da NATO, Ukrayna, Gürcistan ile Moldova’yı bir ortaya getirme niyetini açıkladığında Rusya kırmızı çizgisinin aşıldığını söyledi açıkça.

UKRAYNA NATO’YA KATILIR MI?

Evet lakin kolay bir süreç değil bu. Tüm üyelerin onayı, oybirliği gerekir bunun için. Almanya’nın 2008’de Amerika’yı, Ukrayna ile Gürcistan’ın ittifaka girmesi için kulis yaptığında engellediğini anımsayalım. Bunun tekrarlanmayacağını kim söyleyebilir? İştiraki kolay olmayacak bir ülkeyi “NATO üyesi” üzere görerek kelamım ona onu muhafaza kılıfı altında Rusya’ya çullanma maksadı güdüldüğü çok ortada .

Rusya-NATO krizine, Ukrayna problemine bakarken ABD’nin 2021’de baş düşmanlar olarak Çin ile Rusya’yı belirlediğini de akılda tutmak da yarar var. ABD Rusya’ya yaptığının bir benzerini Tayvan üzerinden Çin’e de yapmakta. Halbuki ne Ukrayna ne de Tayvan ABD/NATO’nun umurunda.

KRİZ NASIL SONA ERER?

Tek bir yolu var; NATO Rusya hudutlarına gerçek genişlemeye son vermelidir. Bu gerçekleşirse Kiev’in de Moskova’nın da görüşmelere başlaması daha kolay olacaktır. Rusya’yı, üstelik muahede için ABD/NATO/BATI’ya tahlil teklifleri sunmuş bir Rusya’yı Ukrayna üzerinden (de) kuşatmanın mantığı ne?

Soru şudur; Rusya’nın yerinde öteki bir ülke olsaydı hali ne olurdu?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

istanbul escort | beylikdüzü escort | istanbul escort bayan | tesettürlü escort | halkalı escort | kayaşehir escort | şirienevler escort |