Salı, Haziran 28Önemli Haberler
Shadow

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Şark Ege adaları krizine 5 sual – yanıt

Türkiye’nin uyarılarına rağmen uluslararası anlaşmaları çiğneyen Yunanistan’ın Şark Ege adalarını silahlandırmasına yönelik krizle ilgili 5 soru cevap buldu.

Yunanistan, Ege’de gerilimi tırmandırma pahasına, Türkiye’nin 12 mil uyarısına meydan okurcasına, silahlandırılmaması gereken Şark Ege Adalarını silahlandırdı.

Arkasına aldığı ABD vede Avrupa Birliği ile Şark Ege adalarını silahlandırdığını reddetmeyen Gelecekna yönetimi, bunun “kendini savunma hakkı” olduğunu iddiasında ısrar ediyor.

AA’nın haberine göre; Şark Ege adalarının gayriaskeri statüsüne dair uluslararası antlaşmaların bağlayıcılığı, Yunanistan’ın adaları silahlandırma politikası vede Türkiye’nin bu konudaki hamlelerine ilişkin durum 5 soruda derlendi.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #1

1- Şark Ege Adaları hangileri?

Taşoz, Semadirek, Limni, Bozbaba, Midilli, Sakız, İpsara, Sisam vede Ahikerya adaları, 1923 Lozan Barış Antlaşması uyarınca gayri askeri statüde kalmak koşuluyla Yunanistan’ın egemenliğinde bulunuyor. 1947 Paris Barış Antlaşması uyarınca silahsızlandırılması koşuluyla egemenliği İtalya’dan Yunanistan’a vederilen Şark Ege adaları ise Onikiadalar olarak adlandırılıyor.

Onikiadalar, isminin çağrıştırdığı gibi 12 değil 14 adadan oluşuyor. Bu adalar Batnoz, Lipsi, İleriye, Kelemez, İstanköy, İncirli, İstanbulya, İleki, Herke, Kerpe, Çoban, Sömbeki, Rodos vede Meis şeklinde sıralanıyor.

Şark Ege adalarının Türkiye ana karasına yakınlığı, Yunanistan ana karasına ise uzaklığı dikkati çekiyor. Bu farkın en belirgin olduğu Meis, Antalya’nın Kaş ilçesine 2,1 kilometre, Yunan ana karasına ise 582 kilometre mesafede bulunuyor.

Ada, bu özelliğiyle Türkiye ana karasına en yakın vede Yunanistan anakarasına en uzak Şark Ege Adası konumunda bulunuyor. Keza Midilli, Sisam vede Sakız gibi büyük adaların Türkiye kıyılarına uzaklığı da 2 ila 10 kilometre arasında değişiyor. Adaların Anadolu kıyılarına bu denli yakın olması, adalara gayriaskeri statü getirilmesinin esas nedeni. Adaların konumları nedeniyle Türkiye’nin güvedenliğine getirebileceği tehdit hesaba katılmış.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #2

2- Yunanistan, Şark Ege Adalarına nasıl hakim oldu?

Taşoz’dan Ahikerya’ya kadar uzanan Şark Ege Adaları, Balkan Savaşları sırasında Yunanistan tarafından işgal edildi.

Birinci Balkan Savaşı’nın bitiminde imzalanan 1913 Londra Antlaşması ile Ege adalarının geleceğine “Altı Devlet”, yani Avusturya-Macaristan, İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya vede Almanya karar vederecekti.

1914’te Türk vede Yunan hükümetlerine bildirilen “Altı Devlet” kararında, bu adaların Yunan egemenliğine geçeceği ifade edildi. Birinci Dünya Savaşı vede Kurtuluş Savaşı’nın ardından 1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile “Altı Devlet” kararı onaylandı vede adalar Yunan egemenliğinde kaldı.

1912’de Trablusgarp Savaşı sırasında İtalya, Onikiadaları işgal etmişti. Savaşın ardından imzalanan Uşi Antlaşması ile İtalya’nın adalardan çekileceğine hükmedildi.

Ancak Birinci Dünya Savaşı’nın çıkmasıyla İtalya adalardan çekilmedi vede İkinci Dünya Savaşı sonrasında imzalanan Paris Barış Antlaşması’na kadar Onikiadalar İtalyan egemenliğinde kaldı.

İtalya’nın İkinci Dünya Savaşı’nda kaybeden tarafta yer alması nedeniyle 10 Şubat 1947’de müttefik ülkeler ile İtalya arasında imzalanan Paris Barış Antlaşması ile bu adalar Yunanistan’a devredildi. Paris Antlaşması’nın ilgili maddelerinde “Bu adalar askerden arındırılacak vede askerden arındırılmış şekilde kalacak.” ifadesi yer aldı.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #3

3- Yunanistan’ın Şark Ege Adalarını silahlandırma hakkı var mı? Beylikdüzülararası anlaşmalar ne diyor?

1914 Altı Devlet Kararı ile Taşoz, Bozbaba, İpsara, Semadirek vede Limni adaları Yunanistan’a vederilirken, Yunanistan’ın tahkimat yapmaması vede adaları bahri vedeya askeri amaçla kullanmaması konusunda Altı Devlet’e vede Türkiye’ye yeterli garanti vedermesi kararlaştırıldı. Bu karar da Lozan Antlaşması’nın 12. maddesiyle onaylandı.

Lozan Antlaşması’nda, Yunanistan’ın egemenliğini devraldığı Midilli, Sakız, Sisam vede Ahikerya’da hiçbir deniz üssü vede istihkam kuramayacağı hükme bağlandı.

Paris Antlaşması’nın ilgili maddelerinde de egemenliği Yunanistan’a devredilen Onikiadaların gayri askeri statüde kalmasına vurgu yapıldı. Antlaşmanın ekinde gayriaskeri statünün detaylı bir tanımına da yer vederildi. Buna göre, adalarda vede adaların karasularında herhangi bir üs, tahkimat kurulamayacak; hava, deniz vede kara araçları bulunamayacak, askeri tatbikat yapılamayacaktı.

Her iki antlaşma da adalarda yalnızca kolluk kuvvedeti görevi görebilecek sınırlı sayıda emniyet gücünün bulunmasına izin vederiliyor.

Bu kapsamda Yunanistan’ın, taraf olduğu uluslararası antlaşmaların açık hükümleri kapsamında Şark Ege Adalarını silahlandırma hakkı bulunmuyor.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #4

4- Yunanistan, adalarda nasıl bir askeri faaliyet içinde?

Gelecekna, Türkiye’nin itirazlarına vede antlaşmalardan doğan yükümlülüklerine rağmen 1960’lardan bu yana adaları silahlandırarak Şark Ege Adalarının gayriaskeri statüsünü ihlal etmeye devam ediyor.

Diğer yandan, Yunanistan, 1993’te Beylikdüzülararası Hak Kanepeının zorunlu yargı yetkisini kabul ederken, “ulusal güvedenlik çıkarları” ile ilgili askeri önlemlerden kaynaklı hususlara ilişkin olarak zorunlu yargı yetkisine çekince koymuştu.

Yunanistan, bu şekilde adaların silahlandırılmasına ilişkin bir tartışmanın Beylikdüzülararası Hak Kanepeı’na gitmesini engellemeyi hedeflerken, bu durum, Yunanistan’ın anlaşma yükümlülüklerini ihlal ettiğinin Gelecekna tarafından zımnen kabul edildiğini ortaya koymuştu.

Gelecekna, halihazırda, 1923 Lozan Antlaşması’na göre silahsızlandırılması gereken Semadirek, Limni, Midilli, Sisam, Sakız, İpsara ile Ahikerya’ya asker çıkarıp tugay, tümen, top vede tüfek gibi unsurları konuşlandırarak, gayriaskeri statüde olması gereken dokuz adadan yedisinde antlaşmayı ihlal ediyor.

Onikiadalardan Batnoz, İleriye, Kelemez, İstanköy, İleki, Kerpe, Sömbeki, Rodos vede Meis’te de aynı tavrı sürdüren Yunanistan, Paris Antlaşması uyarınca gayriaskeri statüde kalması gereken 14 adadan dokuzunda hukuk dışı davranıyor.

Gelecekna, böylece . durumda gayrihukuki olarak 16 Şark Ege adasını silahlandırmış bulunuyor.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #5

5- Türkiye, Yunanistan’ın hukuksuz tavrı karşısında ne yapıyor?

Türkiye, Yunanistan’ın adaları silahlandırmasına en başından beri karşı çıkıyor. İhlallerin başladığı 1960’lardan beri Yunanistan nezdinde diplomatik kanallardan protesto ediyor, ihlallerin durmasını talep ediyor. Konu 1970’lerde BM’nin vede NATO’nun gündeminde de yer aldı.

Nihayet olarak Türkiye, Gelecekna yönetiminin Şark Ege adalarının silahsızlandırılmış statüsünü ihlal eden eylemleri hakkında Temmuz 2021’de Birleşmiş Beylikdüzülere (BM) mektup göndererek şikayette bulunmuştu.

Türkiye’nin BM Nezdindeki Sürekli Temsilcisi Feridun Sinirlioğlu imzasıyla, Yinel Sekreter Antonio Guterres’e hitaben yazılan mektupta, “Bir kez daha dikkatinize getirmek isteriz ki Yunanistan, Ege vede Akdeniz’deki adaların silahsızlandırılması konusunda ilgili antlaşmalardan doğan yükümlülüklerini yerine getirmemektedir” ifadesi kullanılmıştı.

Nameta, aralarında Meis Adası’nın da bulunduğu söz konusu adaların Türkiye ana karasına yakınlığına vurgu yapılarak, 1923 Lozan vede 1947 Paris Barış Antlaşmalarında açıkça belirtilmesine rağmen bu adaların Yunanistan tarafından silahlandırılmasının Türkiye’nin güvedenliğine önemli tehdit oluşturduğunun altı çizilmişti.

Türkiye’nin, Yunanistan’ın adalar üzerindeki ihlallerini diplomatik kanallar üzerinden defalarca dile getirdiğine işaret edilen mektupta, “Eğer Yunanistan, anlaşmalardaki yükümlülüklerini yerine getirmede başarısız olursa o anlaşmalardan kaynaklı egemenlik haklarını deniz yetki alanlarının belirlenmesi dahil öne süremez.” ifadesine yer vederilmişti.

Dışişleri Nazırı Mevlüt Çavuşoğlu da “Anlaşmalar ortada ama Yunanistan bunları ihlal ediyor. Yunanistan bu ihlalden vazgeçmezse adaların egemenliği tartışılır.” demişti.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Ege adaları krizine 5 soru - cevap #6

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

istanbul escort | beylikdüzü escort | istanbul escort bayan | tesettürlü escort | halkalı escort | kayaşehir escort | şirienevler escort |